Phần mềm quản lý đơn mua hàng: Quy trình đặt hàng từ nhà cung cấp
Quản lý đơn mua hàng không chỉ là lập đơn và gửi cho nhà cung cấp. Doanh nghiệp còn cần kiểm soát số lượng đặt, giá mua, lịch giao hàng, lượng hàng đã nhận và chứng từ liên quan để hạn chế sai lệch trong quá trình mua hàng.
Khi thông tin được theo dõi trên nhiều bảng tính hoặc trao đổi rời rạc qua email, nhân viên có thể khó xác định đơn nào đang chờ duyệt, đơn nào đã xác nhận, lượng hàng nào còn thiếu và lịch giao nào đã thay đổi. Vì vậy, phần mềm quản lý đơn mua hàng có thể hỗ trợ tập trung thông tin và theo dõi tiến độ theo quy trình thống nhất.
1. Vì sao doanh nghiệp cần quản lý đơn mua hàng chặt chẽ?
Đơn mua hàng là căn cứ ghi nhận các nội dung doanh nghiệp dự kiến mua từ nhà cung cấp, chẳng hạn như tên hàng, số lượng, đơn giá, điều kiện giao hàng và thời hạn giao dự kiến. Đây cũng là cơ sở để các bộ phận liên quan phối hợp theo dõi việc giao nhận và đối chiếu chứng từ.
Nếu quản lý thủ công, doanh nghiệp có thể gặp một số vấn đề:
- Thông tin không thống nhất: Số lượng, đơn giá hoặc lịch giao được cập nhật ở nhiều nơi nhưng không đồng bộ.
- Khó theo dõi tiến độ: Nhân viên phải kiểm tra từng email, bảng tính hoặc tin nhắn để biết đơn đã được xác nhận hay chưa.
- Khó kiểm soát hàng nhận thiếu: Không có bảng theo dõi rõ ràng giữa số lượng đặt, số lượng đã nhận và số lượng còn chờ.
- Dễ bỏ sót thay đổi: Nhà cung cấp điều chỉnh lịch giao nhưng bộ phận liên quan không được cập nhật kịp thời.
- Mất thời gian đối chiếu: Nhân viên phải tổng hợp dữ liệu từ đơn mua hàng, phiếu nhận hàng, hóa đơn và chứng từ thanh toán.
Phần mềm quản lý đơn mua hàng có thể giúp tập trung các thông tin này, giảm thao tác nhập liệu lặp lại và hỗ trợ truy xuất lịch sử xử lý. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào chức năng của phần mềm, cách doanh nghiệp thiết lập quy trình và mức độ cập nhật dữ liệu của nhân viên.
2. Quy trình đặt hàng từ nhà cung cấp trên phần mềm
Quy trình mua hàng thường gồm các bước từ xác định nhu cầu đến theo dõi giao nhận và đối chiếu chứng từ. Tùy cơ cấu tổ chức, doanh nghiệp có thể gộp hoặc tách một số bước, nhưng cần xác định rõ người phụ trách và điều kiện chuyển sang bước tiếp theo.
Bước 1: Xác định nhu cầu mua hàng
Bộ phận có nhu cầu cần xác định mặt hàng, số lượng, thời điểm cần hàng và lý do mua. Thông tin có thể được đối chiếu với lượng tồn kho có thể sử dụng, nhu cầu đã cam kết, kế hoạch sản xuất hoặc kế hoạch bán hàng.
Khi đánh giá nguồn cung, cần phân biệt hàng đang có sẵn với hàng dự kiến nhận trong tương lai. Hàng đang chờ giao chỉ nên được tính vào nguồn cung dự kiến khi có đủ căn cứ về lịch giao và thời điểm hàng có thể sử dụng.
Ví dụ, doanh nghiệp có 40 đơn vị hàng đủ điều kiện sử dụng nhưng cần 90 đơn vị trước ngày 25. Nhà cung cấp dự kiến giao thêm 80 đơn vị vào ngày 28. Nếu không có nguồn bổ sung khác, doanh nghiệp vẫn thiếu 50 đơn vị trước ngày 25, dù đơn mua hàng sau đó có thể giúp bổ sung đủ lượng hàng.
Bước 2: Lập và phê duyệt yêu cầu mua hàng
Sau khi xác định nhu cầu, bộ phận đề xuất lập yêu cầu mua hàng, nêu rõ mặt hàng, số lượng, thời điểm cần hàng và các thông tin giải trình cần thiết.
Người có thẩm quyền xem xét nhu cầu trước khi doanh nghiệp tiến hành đặt hàng. Việc phê duyệt yêu cầu mua hàng giúp xác nhận rằng nhu cầu mua đã được chấp thuận theo quy định nội bộ.
Cần phân biệt hai loại phê duyệt:
- Phê duyệt yêu cầu mua hàng: Xác nhận nhu cầu mua là cần thiết và được phép thực hiện.
- Phê duyệt đơn đặt hàng: Kiểm tra và chấp thuận các điều khoản cụ thể trước khi gửi đơn cho nhà cung cấp, nếu quy trình doanh nghiệp yêu cầu bước này.
Hai bước có thể được gộp hoặc tách tùy quy trình và phân quyền. Không nên mặc định rằng yêu cầu mua đã được duyệt đồng nghĩa với đơn đặt hàng đã được duyệt.
Bước 3: Lập đơn đặt hàng
Sau khi nhu cầu được chấp thuận, nhân viên phụ trách lập đơn đặt hàng với nhà cung cấp. Các thông tin cần kiểm tra gồm:
- Tên hoặc mã hàng, quy cách và đơn vị tính.
- Số lượng đặt mua.
- Đơn giá và tổng giá trị dự kiến.
- Nhà cung cấp và địa điểm giao hàng.
- Ngày giao dự kiến hoặc lịch giao theo từng đợt.
- Điều kiện giao nhận, thanh toán và các yêu cầu liên quan.
Trước khi gửi đơn, nhân viên cần đối chiếu các thông tin với báo giá, thỏa thuận hoặc tài liệu đã được phê duyệt. Việc kiểm tra này giúp hạn chế sai lệch giữa nội dung đặt mua và điều kiện đã thống nhất.

Bước 4: Phê duyệt và xác nhận đơn đặt hàng
Nếu quy trình yêu cầu phê duyệt đơn đặt hàng riêng, nhân viên cần gửi đơn đến người có thẩm quyền trước khi phát hành cho nhà cung cấp.
Sau khi được duyệt, đơn được gửi để nhà cung cấp xác nhận các điều khoản, đặc biệt là số lượng, giá mua và thời gian giao. Nếu nhà cung cấp đề nghị thay đổi, nhân viên cần ghi nhận nội dung điều chỉnh và cập nhật lại thông tin theo quy trình được phép.
Không nên chỉ dựa vào việc đã gửi email để kết luận đơn đã được nhà cung cấp chấp nhận. Trạng thái xác nhận cần phản ánh thông tin thực tế mà doanh nghiệp đã nhận được.
Bước 5: Theo dõi tiến độ và lịch giao hàng
Trong thời gian chờ hàng, nhân viên theo dõi ngày giao dự kiến, tình trạng xác nhận và các thay đổi từ nhà cung cấp. Nếu đơn được giao thành nhiều đợt, cần theo dõi riêng số lượng và thời điểm của từng đợt.
Khi lịch giao thay đổi, nên lưu lại:
- Lịch giao đã cam kết ban đầu.
- Lịch giao được điều chỉnh.
- Thời điểm cập nhật và lý do thay đổi, nếu có.
- Người hoặc bộ phận xác nhận thông tin.
Việc lưu lịch ban đầu giúp doanh nghiệp đánh giá mức độ đáp ứng cam kết của nhà cung cấp, thay vì chỉ nhìn thấy lịch mới nhất. Đồng thời, bộ phận cần hàng có cơ sở điều chỉnh kế hoạch khi tiến độ giao hàng ảnh hưởng đến hoạt động thực tế.
Cần lưu ý rằng ngày giao dự kiến không đồng nghĩa với thời điểm hàng sẵn sàng để sử dụng. Hàng còn phải được tiếp nhận, kiểm tra và hoàn tất các bước cần thiết theo quy trình của doanh nghiệp.
Bước 6: Tiếp nhận và đối chiếu hàng hóa
Khi hàng được giao, bộ phận nhận hàng kiểm tra số lượng thực tế, quy cách và tình trạng hàng theo yêu cầu. Kết quả cần được ghi nhận để đối chiếu với đơn đặt hàng.
Nếu nhận thiếu, nhận thừa hoặc hàng không đạt yêu cầu, doanh nghiệp cần ghi rõ số lượng thực nhận và phần chênh lệch để xử lý tiếp. Không nên tự động đánh dấu đơn đã hoàn tất chỉ vì nhà cung cấp đã giao một đợt hàng.
Ví dụ, đơn đặt 100 thùng nhưng nhà cung cấp giao thành hai đợt, mỗi đợt 50 thùng. Sau khi nhận và xác nhận đủ đợt đầu, số lượng đã nhận là 50 thùng, còn 50 thùng đang chờ. Đơn vẫn chưa hoàn tất về số lượng.

Bước 7: Đối chiếu chứng từ và hoàn tất đơn
Sau khi nhận hàng, bộ phận liên quan đối chiếu các thông tin giữa đơn đặt hàng, chứng từ nhận hàng và hóa đơn của nhà cung cấp. Các nội dung cần kiểm tra có thể gồm mặt hàng, số lượng, đơn giá, giá trị và điều kiện thanh toán.
Nếu phát hiện chênh lệch, cần xác minh nguyên nhân trước khi xác nhận chứng từ hoặc thực hiện thanh toán. Chẳng hạn, đơn đặt hàng ghi đơn giá 50.000 đồng nhưng hóa đơn ghi 52.000 đồng. Doanh nghiệp cần kiểm tra xem có thỏa thuận điều chỉnh giá được chấp thuận hay không, thay vì mặc định hóa đơn đúng hoặc tự động thanh toán theo giá trị trên đơn.
Giá trị đơn đặt hàng cũng không mặc nhiên bằng khoản phải trả tại một thời điểm. Khoản phải trả cần được xác định theo chứng từ hợp lệ, hàng hóa hoặc dịch vụ đã được xác nhận, điều khoản thanh toán, khoản trả trước và các điều chỉnh có liên quan.
Khi các nghĩa vụ giao nhận và xử lý chứng từ đã được giải quyết, doanh nghiệp có thể hoàn tất đơn theo quy trình nội bộ. Nếu vẫn còn số lượng chưa giao nhưng được chấp thuận không nhận tiếp, cần ghi nhận việc đóng phần còn lại thay vì thể hiện toàn bộ hàng đã được nhận.
3. Các trạng thái đơn mua hàng cần phân biệt
Theo dõi trạng thái giúp nhân viên biết đơn đang ở bước nào và xác định công việc cần thực hiện tiếp theo. Tuy nhiên, trạng thái phê duyệt, trạng thái xác nhận từ nhà cung cấp và trạng thái giao nhận là những khía cạnh khác nhau, không phải lúc nào cũng nằm trên một chuỗi trạng thái duy nhất.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Bảng trên mô tả các trạng thái nghiệp vụ thường gặp, không khẳng định mọi phần mềm đều sử dụng đúng tên gọi hoặc hỗ trợ đầy đủ các trạng thái này. Doanh nghiệp cần xác định trạng thái nào được sử dụng, điều kiện chuyển trạng thái và người có quyền cập nhật.
Một số điểm cần đặc biệt lưu ý:
- Đã nhận một phần được xác định dựa trên số lượng thực nhận so với số lượng đặt, không phải chỉ dựa trên việc nhà cung cấp giao thành bao nhiêu đợt.
- Đã nhận đủ chỉ phản ánh việc hoàn thành số lượng nhận theo đơn; doanh nghiệp vẫn có thể cần kiểm tra chất lượng hoặc hoàn thiện chứng từ.
- Đã hủy không đồng nghĩa với việc mọi nghĩa vụ phát sinh trước đó tự động biến mất.
- Đã đóng phần còn lại không có nghĩa là doanh nghiệp đã nhận đủ toàn bộ số lượng ban đầu.
4. Cách phần mềm hỗ trợ kiểm soát tiến độ và hạn chế sai sót
Khi thông tin đơn mua hàng được quản lý tập trung, doanh nghiệp có thể giảm thời gian tổng hợp thủ công và dễ xác định những đơn cần xử lý. Tùy chức năng được cung cấp, phần mềm có thể hỗ trợ các hoạt động sau:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Phần mềm chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp thống nhất cách nhập dữ liệu, quy định rõ trách nhiệm và cập nhật kịp thời các thay đổi. Nếu nhân viên không ghi nhận việc nhận hàng, thay đổi lịch giao hoặc điều chỉnh đơn, báo cáo vẫn có thể không phản ánh đúng tình hình thực tế.
Ví dụ minh họa: Kiểm tra nguồn cung và thời điểm cần hàng
Giả sử doanh nghiệp có các thông tin sau:
- Tồn kho đủ điều kiện sử dụng: 40 đơn vị.
- Nhu cầu đã cam kết cần đáp ứng trước ngày 25: 90 đơn vị.
- Đơn mua hàng mới: 80 đơn vị, dự kiến giao ngày 28.
Nếu không có nguồn cung bổ sung khác, trước ngày 25 doanh nghiệp thiếu 50 đơn vị so với nhu cầu đã nêu. Việc đặt mua 80 đơn vị giao ngày 28 không giải quyết được phần thiếu hụt trước thời điểm đó.
Sau khi nhận đủ 80 đơn vị, nếu nhu cầu vẫn giữ nguyên và không có phát sinh, tổng nguồn hàng gồm 40 đơn vị tồn kho ban đầu và 80 đơn vị nhận thêm sẽ cao hơn nhu cầu 90 đơn vị là 30 đơn vị.
Ví dụ này cho thấy doanh nghiệp cần theo dõi cả số lượng và thời điểm hàng có thể sử dụng. Chỉ nhìn vào tổng số lượng đặt mua mà bỏ qua lịch giao có thể dẫn đến kế hoạch cung ứng không phù hợp.
5. Báo cáo hỗ trợ kiểm soát hoạt động mua hàng
Báo cáo mua hàng giúp người phụ trách xem xét tiến độ xử lý đơn và phát hiện những điểm cần kiểm tra. Tùy khả năng của phần mềm và dữ liệu được ghi nhận, doanh nghiệp có thể cần các nhóm báo cáo sau:
- Báo cáo đơn mua hàng theo trạng thái: Theo dõi đơn nháp, đơn chờ duyệt, đơn chờ xác nhận và đơn chưa hoàn tất.
- Báo cáo tiến độ giao hàng: Theo dõi lịch giao, số lượng đã nhận, số lượng còn chờ và các thay đổi so với lịch ban đầu.
- Báo cáo theo nhà cung cấp: Tổng hợp số đơn, giá trị mua và tình hình giao nhận theo từng nhà cung cấp nếu dữ liệu có sẵn.
- Báo cáo chênh lệch: Hỗ trợ rà soát các trường hợp khác biệt giữa số lượng đặt, số lượng nhận hoặc giá trị chứng từ.
- Báo cáo giá trị mua hàng: Tổng hợp giá trị đơn theo thời gian, mặt hàng hoặc nhà cung cấp theo tiêu chí hệ thống hỗ trợ.
Khi sử dụng báo cáo, doanh nghiệp cần phân biệt giữa giá trị đơn đặt hàng, giá trị hàng đã nhận, giá trị hóa đơn được xác nhận và số tiền đã thanh toán. Các chỉ tiêu này có thể khác nhau tùy thời điểm và điều kiện giao dịch, nên không nên sử dụng thay thế cho nhau.
Báo cáo cũng cần được đối chiếu với dữ liệu nguồn trước khi dùng để đánh giá nhà cung cấp hoặc lập kế hoạch mua hàng. Một báo cáo tổng hợp đầy đủ nhưng dữ liệu đầu vào chưa được cập nhật vẫn có thể dẫn đến quyết định sai.
6. Phân quyền và kiểm soát dữ liệu đơn mua hàng
Đơn mua hàng liên quan đến nhu cầu nội bộ, giá mua, thông tin nhà cung cấp và chứng từ giao dịch. Doanh nghiệp cần quy định rõ ai được tạo, xem, chỉnh sửa, phê duyệt và đóng đơn.
Tùy quy mô và quy trình, việc phân quyền có thể được tổ chức như sau:
- Bộ phận đề xuất: Cung cấp nhu cầu, số lượng và thời điểm cần hàng.
- Nhân viên mua hàng: Lập đơn, làm việc với nhà cung cấp và cập nhật tiến độ theo quyền được giao.
- Người phê duyệt: Kiểm tra và chấp thuận các nội dung thuộc thẩm quyền.
- Bộ phận nhận hàng: Ghi nhận số lượng thực nhận và tình trạng hàng theo quy trình.
- Bộ phận kế toán: Đối chiếu chứng từ và xử lý nghiệp vụ thanh toán theo quy định.
Đây là cách phân công tham khảo; doanh nghiệp có thể điều chỉnh theo cơ cấu thực tế. Với các giao dịch cần kiểm soát chặt, nên hạn chế việc một người tự thực hiện toàn bộ các bước từ lập đơn, phê duyệt đến xác nhận và xử lý thanh toán.
Nếu phần mềm hỗ trợ phân quyền, lịch sử thao tác hoặc lưu vết điều chỉnh, doanh nghiệp cần thiết lập các chức năng này phù hợp với quy định nội bộ. Không nên mặc định mọi phần mềm đều có đầy đủ khả năng lưu vết hoặc quy trình phê duyệt nhiều cấp.

7. Câu hỏi thường gặp về phần mềm quản lý đơn mua hàng
Phần mềm quản lý đơn mua hàng dùng để làm gì?
Phần mềm hỗ trợ quản lý thông tin đơn mua hàng, theo dõi tiến độ xử lý và đối chiếu số lượng đặt với số lượng đã nhận. Các chức năng cụ thể phụ thuộc vào giải pháp được doanh nghiệp lựa chọn.
Đơn mua hàng và yêu cầu mua hàng khác nhau như thế nào?
Yêu cầu mua hàng ghi nhận nhu cầu cần mua và thường được dùng để xin phê duyệt nội bộ. Đơn mua hàng thể hiện các thông tin đặt mua cụ thể, như mặt hàng, số lượng, giá và điều kiện giao hàng, để làm căn cứ làm việc với nhà cung cấp.
Đơn đã nhận một phần có được xem là hoàn tất không?
Không nhất thiết. Nếu mới nhận được một phần số lượng đặt mua, doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi phần còn chờ. Chỉ khi số lượng và các điều kiện liên quan đã được xử lý theo quy trình thì đơn mới được xem là hoàn tất tương ứng.
Ngày giao hàng có phải là ngày hàng sẵn sàng để sử dụng không?
Không. Ngày giao là mốc dự kiến hoặc thực tế hàng được giao đến địa điểm nhận. Hàng có thể cần được kiểm đếm, kiểm tra chất lượng và hoàn tất thủ tục nhập kho trước khi sẵn sàng sử dụng.
Có thể dùng báo cáo đơn mua hàng để xác định khoản phải trả không?
Không nên căn cứ duy nhất vào giá trị đơn mua hàng. Khoản phải trả cần được xác định dựa trên chứng từ hợp lệ, hàng hóa hoặc dịch vụ đã được xác nhận, điều khoản thanh toán, khoản trả trước và các điều chỉnh liên quan.
Doanh nghiệp cần kiểm tra gì trước khi chọn phần mềm quản lý đơn mua hàng?
Doanh nghiệp nên xác định nhu cầu thực tế, số lượng đơn cần xử lý, quy trình phê duyệt, cách theo dõi giao hàng, yêu cầu đối chiếu chứng từ, báo cáo và phân quyền. Sau đó, cần xác nhận từng chức năng với nhà cung cấp phần mềm thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc mô tả chung của sản phẩm.
8. Tư vấn phần mềm quản lý đơn mua hàng tại VinaSoftware
Để lựa chọn giải pháp phù hợp, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những khó khăn đang gặp trong quy trình mua hàng: đơn chờ duyệt khó theo dõi, lịch giao thay đổi, nhận hàng nhiều đợt, chênh lệch chứng từ hay mất thời gian tổng hợp báo cáo.
Khi trao đổi với đơn vị cung cấp phần mềm, doanh nghiệp nên chuẩn bị quy trình mua hàng hiện tại, mẫu đơn đặt hàng, cách ghi nhận hàng nhận một phần, quy định phê duyệt và các báo cáo đang sử dụng. Những thông tin này giúp xác định rõ yêu cầu cần đáp ứng và hạn chế lựa chọn chức năng không cần thiết.
Liên hệ VinaSoftware có thể được liên hệ để trao đổi về nhu cầu quản lý đơn mua hàng và phạm vi giải pháp phù hợp. Trước khi triển khai, doanh nghiệp nên xác nhận cụ thể các chức năng được hỗ trợ, cách phân quyền, khả năng theo dõi lịch giao và mức độ đáp ứng yêu cầu đối chiếu chứng từ.


Gửi email
Liên hệ Zalo




